FacebookTwitterLinkedin

Lt: Stop!

ltIk had het al eens eerder over hoe gevaarlijk een auto is die niet helemaal autonoom rijdt en waarbij de mens in noodgevallen opeens moet ingrijpen. ! In het Friese plaatsje Ooststellingwerf is na drie dagen een proef met zelfrijdend vervoer beëindigd. De test zou zes weken duren, maar doordat de Ooststellingwerfse fietsers van de sokken werden gereden, zijn de karretjes maar van de weg gehaald. Het wagentje houdt zich namelijk keurig aan de route, en als er een fietser in de weg komt, heeft die pech. Er ontstaat zo een schrikbeeld van robotauto's die de weg overnemen en waarbij kwetsbare verkeersdeelnemers zich uit de voeten moeten maken.

Om het veiliger te maken zou je de auto zo kunnen programmeren dat die altijd stopt als hij een voetganger of fietser detecteert, en dat kan zo'n robotauto dan weer beter dan een mens. Maar dat zou tot gevolg hebben dat deze wagens in de Amsterdamse binnenstad vrijwel stil staan, omdat voetgangers daar überhaupt nooit uitkijken bij het oversteken ! Uiteraard kan een robotauto bepalen dat je moet remmen als je voorganger remt, maar ingewikkelder wordt dat als er een ethische afweging gemaakt moet worden. Gaat de veiligheid van de bestuurder altijd voor de veiligheid van de persoon buiten de auto? Of wordt juist de kwetsbare verkeersdeelnemer beschermd? Bij een onderzoek over dit onderwerp was het merendeel van de ondervraagden (76%) van mening dat autonoom rijdende auto's het leven van voetgangers moeten sparen en het leven van de bestuurder opofferen. Maar op de vraag of ze dan zelf in zo'n auto zouden stappen antwoordde vrijwel iedereen dat in dat geval de bestuurder beschermd moest worden.

Daarbij komt dat verkeerssituaties niet altijd zwart/wit zijn. In principe is het rijden binnen doorgetrokken lijnen veilig maar soms is het uitwijken over een doorgetrokken streep veiliger dan rechtuit proberen te remmen. De vraag is of een robot in staat zal zijn dergelijke afwegingen te maken. De autonome minibusjes in Ooststellingwerf bleken te breed om op het fietspad te rijden en drukten de fietsers van het pad. De boze fietsers kwamen in de berm terecht, hieven hun vuisten en uitten een vloek. Maar wat was er gebeurd als deze mensen op een voorgeprogrammeerde robotfiets hadden gereden die geprogrammeerd was om er vooral voor te zorgen dat je niet in de berm terecht komt, want daar val je om?

Misschien is verkeer gewoon mensenwerk .. De Nederlandse verkeersfilosoof Monderman realiseerde zich dit heel goed, want hij haalde voor het eerst alle verkeersmiddelen weg uit het dorp Oudehaske. Geen borden, geen strepen, geen pijlen, geen driehoeken en geen verkeerslichten. De mensen gingen opeens opletten, contact maken met mede weggebruikers, en het aantal ongelukken nam drastisch af. Nou zegt u: "Ja dat kan ook alleen in Oudehaske!" Dit jaar werd het plein tussen het Centraal Station in Amsterdam en de ponten aan het IJ ingericht als zogenaamd ’shared space’. Duizenden fietsers en voetgangers kruisen het plein vanuit allerlei richtingen en kunnen alleen maar op elkaar reageren. Niet dat er geen ongelukken meer gebeuren, maar het zijn er wel aanzienlijk minder en zonder ernstige letsels. Iets dat met lichten, strepen borden niet te organiseren is.

Het zal nog jaren duren voordat er volledig autonoom rijdende auto's op de weg te vinden zijn. En in de tussentijd gaan we steeds meer proeven krijgen, de ene keer succesvol, de andere keer ongelukkig. Tegenstanders zullen roepen dat we er mee moeten stoppen, en de bazen van autobedrijven zullen roepen dat het veel veiliger is. En er komen allerlei mooie statistieken die het ene of het andere standpunt ondersteunen. Al die tijd houd ik mijn ogen op de weg!